Τα παιδιά στο Δημοτικό Σχολείο του Κλαδά, αυτού του όμορφου χωριού που κείται σε υψόμετρο 250 μέτρων μεταξύ Πάρνωνα και Ταϋγέτου, 5 χιλιόμετρα από την Σπάρτη, μαθαίνουν πως ο τόπος τους φέρει το όνομα ενός ήρωα: Του Κροκόνδιλου Κλαδά.
Ας θυμηθούμε λοιπόν ποιος ήταν ο Κλαδάς, έτσι σαν ένα μικρό θυμητάρι ενδόξων αγώνων από σπουδαίους ηγέτες που κάποιοι θέλουν σώνει και καλά να αισθανόμαστε τόσο μακρινούς από το σήμερα, έτσι σαν μια ευχή η ιδέα ενός παλιού δημάρχου να ανεγερθεί η προτομή του αγωνιστή στην πλατεία του χωριού κάποτε να πραγματοποιηθεί.
Ο Κροκόνδιλος Κλαδάς λοιπόν, ήταν γιος του Θεόδωρου Κλαδά, του φερόμενου ως αρχηγού της Μάνης. Το 1458 φέρεται ως στρατιωτικός αρχηγός στην Πελοπόννησο, στην υπηρεσία των αδελφών του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και φρούραρχος του ιδιόκτητου φρουρίου του Αγίου Γεωργίου στη Μάνη. Μετά την υποταγή της Πελοποννήσου στους Τούρκους, ο Κροκόνδιλος μπήκε στην υπηρεσία της Βενετικής Δημοκρατίας, από την οποία απολάμβανε μεγάλες τιμές.
Όταν όμως το 1479 υπογράφηκε συνθήκη ειρήνης μεταξύ Τούρκων και Βενετών, μέσω της οποίας και η Μάνη θα περιερχόταν στους Τούρκους, ο Κλαδάς αρνήθηκε να παραδώσει το φρούριο του Αγίου Γεωργίου και το πλήρως οχυρωμένο κτήμα Βορδώνια. Η Βενετική Δημοκρατία τότε, υπό την πίεση της Υψηλής Πύλης, αναγκάστηκε να κηρύξει τον Κλαδά στασιαστή και προδότη, επικηρύσσοντας το κεφάλι του.
Παρόλα αυτά, ο Κλαδάς δεν εγκατέλειψε το φρούριο του και γενναία αντιστάθηκε κατά του απεσταλμένου εναντίον του τουρκικού στρατού 6.000 αντρών, τον οποίο και τελικά κατατρόπωσε. Νέα δύναμη όμως 12.000 Τούρκων απεστάλη, κι έτσι ο Κλαδάς αναγκάστηκε να καταφύγει στο αλβανικό Δυρράχιο, όπου και προκάλεσε επανάσταση, αποτέλεσμα της οποίας υπήρξε η εκδίωξη των Τούρκων από εκεί και η παράδοση της χώρας στον γιο του Σκενδέρμπεη, Ιωάννη. Κατόπιν, μετέβη στη Σικελία, όπου μπήκε στην υπηρεσία του βασιλέως Φερδινάνδου, ο οποίος και του απένειμε σύνταξη 800 δουκάτων και τον τίτλο του εκλαμπρότατου.
Ο Κλαδάς όμως πάντα σκεφτόταν το πώς θα επανακτήσει το φρούριο του. Έτσι, βρίσκοντας την κατάλληλη ευκαιρία, πιθανά βοηθούμενος και από τους Βενετούς, επανήλθε στη Μάνη, όπου κατόρθωσε να επανακτήσει όλα τα φρούρια της, τα οποία και προσέφερε στη Βενετία. Έτσι όμως εξερράγη νέος πόλεμος Τούρκων-Βενετών, με τον Κλαδά να βρίσκεται υπερασπιστής της Μάνης, προς την οποία βάδιζε ήδη ισχυρός τουρκικός στρατός. Κατόπιν σφοδρής μάχης, ο Κλαδάς αιχμαλωτίστηκε και το σωτήριον έτος 1490 τον έγδαραν ζωντανό…
Νίκος Νικηταρίδης
