Το για δεκάδες χρόνια λεγόμενο πως η Λακωνία ήταν και τηρουμένων των αναλογιών συνεχίζει να είναι ένας ¨παραμελημένος¨ από το κράτος νομός πιστεύουμε πως δυστυχώς ανταποκρινόταν και ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όσο για την πανέμορφη Σπάρτη, δεν ξέρουμε αν δει τελικά κάποτε να υλοποιούνται βασικές τουριστικές, τουλάχιστον, υποδομές, όπως για παράδειγμα ένα καινούργιο μουσείο ή ένα αναστηλωμένο αρχαίο θέατρο.
Το ίδιο συνέβη για εδώ και πάνω από έναν αιώνα με τη ¨στοιχειωμένη¨ σιδηροδρομική της σύνδεση, που όπως πλέον αναφέρουν πολλοί Λάκωνες έχει χάσει το νόημα της και για τον τουρισμό, και για την αγροτική παραγωγή.
Η ιστορία του ζητήματος αυτού ξεκίνησε περί το 1882, όταν και άρχισε να κατασκευάζεται το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου, ένα δίκτυο που ολοκληρώθηκε το 1904 και στην ακμή του κάλυπτε κάπου 750 χιλιόμετρα, χωρίς όμως να περιλαμβάνει τη Λακωνία…
Αντιδράσεις φυσικά και υπήρχαν στο διάβα του χρόνου, αλλά όπως αποδείχτηκε μάταια. Μια από αυτές, με τη μορφή συλλαλητηρίου, έλαβε χώρα στη Σπάρτη το Γενάρη του 1904 και αξίζει πιστεύουμε να την αναφέρουμε, όπως αυτή καταγράφηκε σε σχετικό άρθρο της αθηναϊκής εφημερίδας ¨Σκριπ¨ στις 19/1/1904.
Και την αναφέρουμε όχι μονάχα για ιστορικούς, αλλά και για διδακτικούς λόγους, πιστεύοντας ακράδαντα στην αλήθεια της ρήσεως του Λαμαρτίνου που τόνιζε πως ¨η ιστορία διδάσκει τα πάντα, ακόμα και το μέλλον¨…:
Το χθεσινόν Συλλαλητήριον εις την Σπάρτην
¨Ως είχομεν προαναγγείλει, συνεκροτήθη χθες εν Σπάρτη, τη πρωτοβουλία του ενταύθα συνδέσμου Λακεδαιμονίων, πολυπληθές συλλαλητήριον, εις το οποίον συμμετέσχον πλην του λαού της πρωτευούσης και όλοι οι δήμοι και τα χωρία της Λακεδαίμονος δι΄ αντιπροσώπων των.
Κατά το συλλαλητήριον τούτο, το οποίον διεξήχθη εν μεγάλη τάξει και ευνομία, συνετάχθη ψήφισμα, όπερ διεβιβάσθη αμέσως εις την Κυβέρνησιν, και δια του οποίου ο λαός της Λακεδαίμονος παρακαλεί αυτήν να ενεργήση παρά τη Εταιρία του Σ.Π.Α.Π. [Σιδηρόδρομοι Πειραιώς-Αθηνών-Πελοποννήσου] όπως κατασκευασθή η γραμμή Λεονταρίου-Σπάρτης.
Τηλεγραφήματα εκ Σπάρτης
Προς τον Πρόεδρον του ενταύθα Συνδέσμου των Λακεδαιμονίων κ. Βαλασσόπουλου εστάλη χθες το ακόλουθον τηλεγράφημα:
Φ. Βαλασσόπουλον
Πρόεδρον Συνδ. Λακεδαιμονίων
Αθήνας
Συγχαίρω τον Σύνδεσμον δια την επιτυχίαν του σκοπού της εκκλήσεως. Σήμερον εγένετο πολυπληθές συλλαλητήριον Λακεδαιμονίων, ου το ψήφισμα μετά των ψηφισμάτων των δημοτικών Συμβουλίων υπέρ του σιδηροδρόμου τηλεγραφείται αρμοδίως.
Φικιώρης
Επίσης και ο κ. Σγουρίτσας τηλεγραφεί προς τον Σύνδεσμον, ότι σύμπας ο λαός, μετά των επιτρόπων εκ των χωρίων και των δήμων της επαρχίας, συνήλθεν εις πολυπληθέστατον συλλαλητήριον, καθ΄ ο συνετάχθη ψήφισμα υπέρ του σιδηροδρόμου και υπεβλήθη τηλεγραφικώς εις τους αρμοδίους.
Σύστασις επιτροπής ενταύθα
Πλην των ανωτέρω τηλεγραφημάτων, η επί της διοργανώσεως του συλλαλητηρίου μεγάλη επιτροπή Σπάρτης συνέστησεν εκ μέρους του συνελθόντος εις συλλαλητήριον λαού αντιπροσωπευτικήν ενταύθα επιτροπήν εκ των κ.κ. Δημ. Τζιβανοπούλου εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Σπιθάκη προέδρου των Εφετών, Ιω. Κυριακοπούλου αντιεισαγγελέως Εφετών, Μ. Μελετοπούλου Εφέτου, Γ. Αναστασοπούλου βουλευτού, Φωτ. Βαλασσοπούλου προέδρου του Συνδέσμου Λακεδαιμονίων, Γ. Παπαδοπούλου, Αθ. Ματάλα, Μ. Ανδριτσάκη, Δ. Χαριτάκη, Δ. Κόκκορη, Γ. Αντωνοπούλου, Ν. Βούρβουλη, Π. Κουμαντάρου και Αλ. Βραχνού, εις την οποίαν ανετέθη να ενεργήση παρά τη Κυβερνήσει προς πραγματοποίησιν της κατασκευής της σιδηροδρομικής γραμμής.
Το Ψήφισμα
Ελάβομεν και ημείς το εξής τηλεγράφημα:
Σπάρτη, 18 Ιανουαρίου: Ο λαός συνελθόν εις πάνδημον συλλαλητήριον εψήφισε το κάτωθι ψήφισμα, το οποίον παρακαλούμεν να δημοσιεύσητε:
Ο λαός της Λακεδαίμονος συνελθών αυθορμήτως σήμερον εις την πλατείαν του Γεωργίου μετά των δημάρχων της επαρχίας εις πάνδημον συλλαλητήριον. Έχων υπ΄ όψιν ότι από της απελευθερώσεως του Βασιλείου παρηγκωνίσθη υπό της Πολιτείας η Λακεδαίμων αν και παρέσχε μόνη κατά τον αγώνα περιτράνους υπηρεσίας, συνεισέφερε δε έκτοτε γενναίως και προφρόνως και είναι αξία κρείττονος τύχης και ένεκα των ιστορικών αυτής παραδόσεων και ένεκα της πλουσίας παραγωγής της. Φρονών ότι ιδίως η έλλειψις σιδηροδρομικής συγκοινωνίας μετά των λοιπών του Κράτους Νομών απομαραίνει ολοέν πάσαν ικμάδα ζωής και πάσι δε συνετέλεσε κυρίως αύτη εις τον εκπατρισμόν των κατοίκων, πρεσβεύων ότι βάσις πολιτείας ελευθέρας και ισονόμου είναι η εν ισομοιρία κατανομή των από ταύτης κοινών αγαθών προς τα μέλη αυτής, λαβών υπ΄ όψιν ότι άπασαι αι κατά καιρούς Κυβερνήσεις παραγνώρισαν τα δικαιώματα αυτού και μη ανεχόμενος επί πλέον την καταπάτησιν αυτών, ψηφίζει διαμαρτύρεται εντονώτατα δια την μέχρι τούδε ακηδίαν και αστοργίαν των εκάστοτε Κυβερνήσεων προς την Λακεδαίμονα, αξιοί παρά της Κυβερνήσεως ταχίστην πρόνοιαν προς συνένωσιν της Λακεδαίμονος μετά της λοιπής Ελλάδος δια σιδηροδρομικής γραμμής. Παρακαλεί την Α.Μ. τον Βασιλέα ίνα συστήση εις την Κυβέρνησιν Του την υπέρ αυτής φροντίδα, την δε Σ. Βουλήν ίνα δια της ψήφου αυτής πραγματοποιήση τον πόθον του. Επικαλείται την άγρυπνον και φιλοπάτριδα μέριμναν των Λακεδαιμονίων πάντων προς επιτυχίαν του επιδιωκομένου σκοπού.
Αναθέτει εις επιτροπάς εν Αθήναις μεν εκ των κ.κ. Δ. Τζιβανοπούλου εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Π. Σπιθάκη προέδρου εφετών, Μ. Μελετοπούλου εφέτου, Γεωργίου Παπαδοπούλου υποθηκοφύλακος, Ιωάννου Κυριακοπούλου εισαγγελέως εφετών, Αθανασίου Ματάλα πρώην νομάρχου, Μιχ. Ανδριτσάκη τραπεζίτου, Δημ. Χαριτάκη δικηγόρου, Γ. Αναστασοπούλου βουλευτού, Φ. Βαλασσοπούλου δικηγόρου προέδρου του Συνδέσμου Λακεδαιμονίων, Δ. Κόκκορη υφηγητού, Γ. Αντωνοπούλου διευθ. Σκοπευτηρίου, Αλ. Βραχνού δηκηγόρου, Ν. Βούρβουλη και Π. Κουμαντάρου εργοστασιαρχών. Εν Σπάρτη δε, εκ των κ.κ. Μιλτ. Μουντζουρίδου, Σ. Λούλου, Ν. Γερασίμου, Α. Βραχνού, Η. Κυρούση, Η. Ξύδη, Σ. Θεοδωροπούλου δικηγόρων εκπροσωπησάντων τον δικηγορικόν σύλλογον, Κ. Σαλταφέρου πρώην βουλευτού, Αδ. Ρουσοπούλου ιατρού, Ηλία Κοπανίσα δικηγόρου, Ι. Λεωπούλου κτηματίου, Χ. Κυριαζοπούλου εργοστασιάρχου, Πρ. Γάββαρη ιατρού, Θ. Ζερβέα δικηγόρου, Ι. Ρηγοπούλου εργοστασιάρχου και Ι. Τσορώνη εμπόρου, ίνα συνεννοούμεναι μετά των αιρετών αυτού βουλευτών τε και δημάρχων διαβιβάσωσι μεν αρμοδίως το παρόν, ενεργήσωσι δε περαιτέρω.
Σπάρτη, 18 Ιανουαρίου 1904
Η επιτροπή και εντολή αυτής
Σ. Θεοδωρόπουλος
Τι απήντησεν ο Πρωθυπουργός
Ο λαός με την φιλαρμονικήν επι κεφαλής μετέβη εις την Νομαρχίαν, όπου επεδόθη υπό επιτροπής το ψήφισμα, όμοια δε και υπό πάντων των Δημάρχων της επαρχίας. Αξιωσάντος του λαού να ζητηθή αμέσως τηλεγραφικώς απάντησις της Κυβερνήσεως, ο νομαρχών κ. Γιαννακόπουλος ετέθη επί κεφαλής των διαδηλωτών και μεταβάς εις το τηλεγραφείον συνεννοήθη μετά του κ. Πρωθυπουργού αφιχθέντος εις το τηλεγραφείον Αθηνών και ανεκοίνωσεν αυτώ τα αιτήματα του λαού, αναμένοντος αγωνιωδώς έξωθεν.
Ο κ. Θεοτόκης απαντών, εδήλωσεν ότι την Κυβέρνησιν απασχολούν ήδη αι οικονομικαί δυσχέρειαι της χώρας, ων λυομένων θέλει μεριμνήσει υπέρ του ζητήματος.
Αγγελθεισών των δηλώσεων, ο λαός διελήθη, ψυχρότατα διατεθείς και επιφυλαχθείς να συνέλθη και πάλιν εις εντονώτερον συλλαλητήριον. Αι εμπορικαί συναλλαγαί διεκόπησαν. Πάντες οι έμποροι της εισαγωγής και εξαγωγής υπέγραψαν σοβαρόν συμβόλαιον δι΄ ου αναλαμβάνουν την υποχρέωσιν ίνα του λοιπού μεταφέρωσι δια μέσου Γυθείου τα εμπορεύματα και ουχί δια μέσου Τριπόλεως δια του Σ.Π.Α.Π. Ενθουσιωδέστατα ο λαός υπεδέχθη την απόφασιν ταύτην των εμπόρων¨.
[Φώτο : Μάλλον τελικά θα πάει κανείς πιο γρήγορα με τραίνο στο φεγγάρι, παρά στη Σπάρτη…]
Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
