Από το 2011, η apela επανήλθε με νέο κύκλο δημοσιευμάτων για να αναδείξει την αναγκαιότητα ενός αεροδρομίου στο Νομό για την τουριστική ανάπτυξη. Αυτή τη φορά, τα άρθρα υπήρξαν διαδραστικά. Υπήρχε η ευκαιρία όχι ενός απλού “like” ή “unlike”, αλλά συμπλήρωσης με σχόλια και επισημάνσεις. Οι δεκάδες προσθήκες των αναγνωστών, στο μεγαλύτερο μέρος τους έχουν ήδη ληφθεί υπόψη στα άρθρα που ακολούθησαν.
Ομαδοποιώντας μερικές από αυτές, οι περισσότεροι συμφωνούμε ότι η τουριστική ανάπτυξη στη Λακωνία είναι όχι απλά επιθυμητή, αλλά και αναγκαία. Σημαίνων Λάκωνας του εξωτερικού με τον οποίο επικοινώνησε συνεργάτης μας πρόσφατα, χαρακτήρισε τον τουρισμό στη Λακωνία ως «το ώριμο φρούτο που κρέμεται χαμηλά». Από τακτ δεν πρόσθεσε «και που καλά θα ήταν να μην ακολουθήσει τους νόμους της φύσης απουσία ανθρώπινης παρέμβασης.
Η πρόσφατη επισήμανση στην apela ότι η αγορά της Αθήνας, συνιστά τη βασική δεξαμενή για τον τουρισμό και πως η λακωνία έχει μόνο περίπου 5.500 κλίνες, ήρθε σε πολλούς ως έκπληξη. Νομοτελειακά επομένως, η τουριστική ανάπτυξη του Νομού αναγκαστικά θα προέλθει περισσότερο από νέες επενδύσεις και από τις αγορές του εξωτερικού. Οι οποίες θέτουν ως προϋπόθεση πύλες εισόδου.
Ελάχιστοι αναγνώστες πιστεύουν ότι το αεροδρόμιο Αθηνών ή το υποθετικό αεροδρόμιο της Τρίπολης (τρις ακατάλληλο για τύπου Β από την ΥΠΑ) θα γίνουν πύλες εισόδου. Περισσότεροι έχουν την άποψη ότι το Αεροδρόμιο Καλαμάτας μπορεί να προσφέρει αυτό το ρόλο. Ασφαλώς έχουν επηρεαστεί από το δημοσίευμα της Guardian το οποίο απλώς υπέδειξε ότι αυτό ήταν το πλησιέστερο διεθνές αεροδρόμιο.
Βέβαια η αλήθεια είναι ότι η Καλαμάτα είναι διεθνές αεροδρόμιο από το 1986 με αφίξεις που ξεπερνούν τις 20.000 ετησίως αλλά δεν έχει παρατηρηθεί στα 27 έτη λειτουργίας του ως διεθνές, ρεύμα προς Σπάρτη. Παρ΄ότι στη Σπάρτη και το Γύθειο υπάρχουν ήδη για μερικά χρόνια και μεγαλύτερης δυναμικότητας τουριστικές μονάδες οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος ενός πακέτου.
Υπήρξαν αναγνώστες που φαίνεται να πιστεύουν ότι η apela έθετε θέμα αεροπορικής σύνδεσης με την Αθήνα. Υποδεικνύοντας το άστοχο, όταν η Αθήνα είναι «μόνο δύο ώρες με το νέο δρόμο». Ουδέποτε θέσαμε θέμα σύνδεσης με την Αθήνα. Θέσαμε βέβαια θέμα περιφερειακών πτήσεων με άλλους προορισμούς του εσωτερικού. Ωστόσο για να φανεί ότι δεν υπάρχουν δόγματα, θα θέλαμε να θυμίσουμε το εξής: Όσο περίπου θα απέχει η Σπάρτη από την Αθήνα –χιλιομετρικά ή χρονικά- με το νέο δρόμο, άλλο τόσο ήδη απέχει και η Καλαμάτα με το νέο δρόμο, ο οποίος για την Καλαμάτα ήδη λειτουργεί. Η Καλαμάτα ωστόσο έχει και αεροπλάνο με την Αθήνα. Άρα μετρούν και άλλοι παράγοντες. Όπως το βάθος της τοπικής αγοράς, οι προτιμήσεις των ντόπιων και η πρόσβαση στο αεροδρόμιο. Τα οποία γέρνουν υπέρ της Καλαμάτας.
Θα ήταν ενδιαφέρουσα υπόθεση εργασίας αν οι τρείς από τις τέσσερις μεγαλύτερες πόλεις του Νομού, η Νεάπολη, οι Μολάοι και Σκάλα θα είχαν χρήση για εσωτερική αεροπορική σύνδεση. Όπως επίσης είναι μια ακόμη πιό ενδιαφέρουσα υπόθεση εργασίας αν το Γύθειο και η Νεάπολη θα είχαν χρήση για υδροπλάνα, σε περίπτωση που το υδατοδρόμιο Αθηνών επρόκειτο να χωροθετηθεί στο Φάληρο.
Η πιό ενδιαφέρουσα επισήμανση των αναγνωστών ήταν ότι από μόνο του το αεροδρόμιο δεν αρκεί. Πρέπει να συνυπάρχει ή να έπεται μιας σωστής τουριστικής πολιτικής για το Νομό. Κάποιος μπορεί να συμφωνήσει, αλλά και να διαφωνήσει ως προς τη σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Για παράδειγμα, το αεροδρόμιο Σπάτων από μόνο του (και η παρεπόμενη, Αττική Οδός) έφερε απίστευτη ανάπτυξη στα Μεσόγεια. Ενώ η αναβάθμιση της Σητείας σε διεθνές δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Είναι όμως εξ΄ ίσου ορθό πώς ένα αεροδρόμιο μπορεί να είναι μέρος ενός πακέτου μιας ολοκληρωμένης πολιτικής προσέλκυσης τουριστικών επενδύσεων.
Θα μπορούσε «κάποιος» π.χ. να προσεγγίσει μια σειρά από μεγάλους τουριστικούς ομίλους (οι οποίοι τακτικά διατρέχουν τον κόσμο αναζητώντας νέους προορσμούς για επενδύσεις), διερευνώντας τις προθέσεις τους για το Νομό. Προσφέροντας υποσχέσεις για fast-track απεμπλοκή από γραφειοκρατία, επισημαίνοντας το χαμηλό κόστος της γης –εκτός από τα φυσικά και πολιτισμικά αξιοθέατα τα οποία όλοι τα ξέρουν- και την υπόσχεση αεροπορικής πρόσβασης. Αυτό ενδεχόμενα να συνιστούσε ορθότερη τουριστική πολιτική από τη συμμετοχή σε κλαδικές εκθέσεις ή τη δημιουργία portals. Τα οποία είναι περίπου αυτονόητα και για ήσσονες τουριστικούς προορισμούς και όχι αφορμή για δάφνες και επαίνους. Ίσως κάποιος να αντιτάξει πως αυτό θα απέβαινε ενδεχόμενα εις βάρος των υφιστάμενων επιχειρηματιών στο χώρο. Ο αντίλογος βέβαια έρχεται από την Αμερική της δεκαετίας του 1980: Ο θεμελιώδης νόμος των “Reganomics” ίσως υπήρξε στον αντίποδα του Adam Smith: Η προσφορά φέρνει τη ζήτηση ευκολότερα από ότι η ζήτηση την προσφορά.
Τέλος, οι αναγνώστες της apela μάλλον έδειξαν τουλάχιστον αδιάφοροι σε όσους ιδιαίτερα πρόσφατα έχουν προσπαθήσει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό να διεκδικήσουν μέρος από την αναμφίβολη επιτυχία του να φτάσουμε ένα βήμα πριν από την επαναλειτουργία του παλαιού αεροδρομίου Σπάρτης. Ίσως επειδή αναγνωρίζουν ότι οι πραγματικοί συντελεστές αυτής της επιτυχίας –από όποιο αξίωμα κι αν βοήθησαν- διάλεξαν μια πιό διακριτική στάση.
Θα κλείσουμε σε εντελώς άλλο κλίμα. Στις πιό ιλαρές στιγμές της διαλεκτικής με τους αναγνώστες συμπεριλαμβάνεται και απαίτηση ενός αναγνώστη να δημοσιοποιήσει η apela τα ονόματα των συνεργατών της για να τους ξέρουν και να τους «φτύνουν στο δρόμο». Ο συγκεκριμένος αναγνώστης / αναγνώστρια κλείνοντας το σχόλιό του μάλλον ξέχασε να διδάξει δια του παραδείγματος και δεν έβαλε το δικό του όνομα. Υπέγραψε με ψευδώνυμο !
H apela και οι εδικοί συνεργάτες της θα ήθελαν δια του παρόντος να ευχαριστήσουν ένα όντως απαιτητικό και «διαβασμένο» κοινό για τη διαδραστικότητά του. Πραγματικά από τα σχόλιά σας μάθαμε πολλά. Και ελπίζουμε να τα ενσωματώσαμε με την αποτελεσματικότητα που και εσείς θα θέλατε.
