«Η εναλλακτική θεώρηση του Πάρη, θέλει να ήταν ένας πλούσιος εισοδηματίας της εποχής του. Ήρθε με το Ferretti του για business και τουρισμό στη Λακωνία. Έφυγε νύχτα με προίκα και γυναίκα, προκαλώντας το μεγαλύτερο χρονικά και στρατιωτικά πόλεμο της αρχαιότητας.
Ίσως από αυτά οι Λακεδαιμόνιοι να ήταν πάντα… επιφυλακτικοί στις μπίζνες και στον τουρισμό από ξένους – η ξενηλασία άλλωστε ήταν αρχαίο δικό μας έθιμο και όχι άλλη μία απολυταρχική πρακτική της Σοβιετικής Ένωσης»
Θα μπορούσε να είναι έτσι, αλλά φαίνεται πως αυτό το παραμύθι επιτέλους τελειώνει: Τα τελευταία 2-3 χρόνια, η Λακωνία συζητά και θεσμικά για τον τουρισμό της. Εν τω μεταξύ όμως, ο «τουρισμός» έγινε αρκετά σύνθετη έννοια. Με πολλαπλά προαπαιτούμενα, προσφέρει αρκετά και αναπτύσσει σήμερα ακόμη περισσότερες συνέργειες. Ήδη υπάρχουν περισσότερα από 80 είδη τουρισμού αλλά εν τω μεταξύ εδώ, η εξελισσόμενη διαβούλευση περί αρμοδιοτήτων (και «θέσεων»), τουριστικής στρατηγικής, υποδομών κ.λ.π. δεν έχει φτάσει πολύ μακριά.
Γι αυτό αναρωτιόμαστε συχνά αυτό το παραμύθι πώς θα τελειώσει.
Σε βάθος χρόνου η Λακωνία μπορεί να αναπτύξει μερικές δεκάδες ειδών τουρισμού και 12μηνη σεζόν. Επειδή όμως από κάπου πρέπει να (επαν)εκκινήσει, μεγαλύτερο ενδιαφέρον αλλά και μεγαλύτερη αμεσότητα παρουσιάζουν δύο κατηγορίες: Ο «κλασσικός» τουρισμός των διακοπών (με ή χωρίς θάλασσα) και ο τουρισμός του Σαββατοκύριακου. Ο δεύτερος, ΔΕΝ πρέπει να συγχέεται με την έννοια του “city-break”, αρκετοί μπερδεύτηκαν με το περισυνό δημοσίευμα της Guardian. Καμία πόλη / περιοχη στο Νομό δεν έχει από μόνη της το απαιτούμενο εμπορικό ή θεματικό βάθος για city-breaks. Η Μονεμβασία και η Σπάρτη δεν είναι Ρώμη, Μαδρίτη ή Άμστερνταμ, ούτε Θεσσαλονίκη ή Κέρκυρα.
Στον τουρισμό διακοπών, η Λακωνία είναι σήμερα παγιδευμένη σε φαύλο κύκλο: Παρά τη φυσική και θεματική υπεροχή του Νομού, η ανυπαρξία πυλών εισόδου (κατά βάση: αεροδρομίου), δεν προωθεί τη δημιουργία σύγχρονων μονάδων μεγάλης κλίμακας. Επειδή δεν υπάρχουν σήμερα μεγάλες μονάδες ή λιμάνι κρουαζιέρας (για home porting), βρίσκουν άλλοθι διεκδικήσεις ανταγωνιστών (Τρίπολη, Αργολίδα για αεροδρόμιο, Καλαμάτα για home porting, Ναύπλιο για λιμάνι κρουαζιέρας). Τα claims των ανταγωνιστών πλασσάρονται καλύτερα (ίσως επειδή δεν υπάρχει το Πανλακωνικό Μέτωπο που σοφά πρότεινε κοινοβουλετικό πρόσωπο του Νομού το 2012). Το καλύτερο πλασσάρισμα αρκεί για να δημιουργήσει momentum, το οποίο προσελκύει τελικά επενδύσεις και τουρίστες εις βάρος μας.
Μπορεί να φαίνεται «τραγικό» σήμερα να αποβιβάζονται επιβάτες κρουαζιέρας στην Καλαμάτα και από εκεί να επισκέπτονται «σιδηροδέσμιοι» το Μυστρά ή την Αρεόπολη. Θα μπορούσε να συμβαίνει το αντίθετο. Η Καλαμάτα ετοιμάζεται να «διεμβολίσει» με νέο δρόμο τη Μάνη, ώστε να γίνει ένας ακόμη προορισμός ημέρας της Μεσσηνίας. Πιό τραγικό όμως και από αυτό είναι να βιάζεται ο κοινός νους με το επιχείρημα ότι ένα αεροδρόμιο στην Τρίπολη θα προσφέρει στη Λακωνία. Όταν ταυτόχρονα αποσιωπάται ότι το αεροδρόμιο Καλαμάτας βρίσκεται ήδη στην ίδια απόσταση (μέσω Λεύκτρου) αλλά δεν έχει ακόμη προσφέρει κάτι σε εμάς.
Ποια είναι αυτή η απόσταση: Από την Τρίπολη, η Μονεμβασία απέχει περισσότερο από ότι η Τρίπολη απέχει από την… Αθήνα. Εάν η Ανατολική Λακωνία πρόκειται να ωφεληθεί από το αεροδρόμιο Τρίπολης, τότε το ίδιο επιχείρημα θα έπρεπε να λέει ότι η Τρίπολη (και η Αργολίδα) δεν χρειάζονται αεροδρόμιο, αφού έχουν της Αθήνας, της Καλαμάτας και του Αράξου.
Για να γίνει κάποτε ο τουρισμός του Σαββατοκύριακου περισσότερο city-break, οι απαιτούμενες μεταβλητές είναι περισσότερες. Εκτός από απλή και ταχεία πρόσβαση (οι χρόνοι παραμονής των επισκεπτών είναι μικρότεροι), αυτό που ουσιαστικά απαιτείται είναι η «ομογενοποίηση» όλου του Νομού: Όλος ο Νομός πρέπει να γίνει «ένας» προορισμός (ή το πολύ «δύο»), όπου αγορές και θεματικά σημεία δεν απέχουν πολύ περισσότερο από μισή ώρα έως 40 λεπτά από το σημείο διανυκτέρευσης. Επειδή χωροταξικά αυτό είναι αρκετά εφικτό για το μεγαλύτερο μέρος της Λακωνίας, το βάρος πέφτει στην οδοποιία και στον έξυπνο σχεδιασμό που θα αναδείξει συνέργειες μεταξύ προορισμών που σήμερα φαντάζουν ως διακριτοί. Δυστυχώς -για τους ετοιμόλογους- δεν μπορεί εύκολα να «πακετάρουμε» ούτε με προορισμούς της Μεσσηνίας αλλά πολύ περισσότερο, της Αρκαδίας.
Μερικές επισημάνσεις ακόμη:
Το σήμερα στο Νομό έχει πολλά, μικρού μεγέθους καταλύματα έως 3*. Για το μέλλον και τη δυνατότητα αυτού του τύπου των καταλυμάτων, ήδη αναπτύσσεται σήμερα ισχυρός προβληματισμός. Ίσως όμως μερικά μικρά κάνουν ένα μεγάλο, εάν μεταξύ τους μπορούν να δημιουργηθούν συνέργειες και ίσως, να μπορούν να αναπτυχθούν πακέτα με tour operators. Σε συνέντευξη της Χριστίνας Μελεξοπούλου στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ της 8-10-2014, η Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ενοικιαζόμενων Δωματίων-Διαμερισμάτων της Μεσσηνίας, μιλώντας για την περιοχή της είπε ότι στη Μάνη υπάρχουν «αρκετά μαζεμένα για να υπάρχουν αρκετά δωμάτια ή να είναι της ίδιας κατηγορίας». Θα προσθέταμε ότι στη Λακωνία υπάρχουν πολύ περισσότερες τέτοιες ευκαιρίες, αλλά γι αυτό θα χρειαστούν κίνητρα, νοοτροπία και ασφαλώς θεσμική βοήθεια.
Εδώ και πολλά χρόνια, το ξένο κοινό του Νομού έρχεται κυρίως από Ιταλία, Αυστρία και Γερμανία. Υπάρχουν κάποιοι Γάλλοι και τελευταία, περισσότεροι Ανατολικοευρωπαίοι. Αυτοί μας προτιμούν και επειδή αποβιβάζονται εύκολα στο Λιμάνι της Πάτρας (και όχι του Αστακού ή του Βόλου). Μεγάλο μέρος από αυτές τις χώρες είναι εντός ακτίνας του θαυματουργού Βombardier Q-400, που τρέχει και χωράει περίπου ως τζετ αλλά ζητά διάδρομο και υποστήριξη ως ελικοφόρο… Υπάρχει ως άμεση και εφικτή υπόσχεση το αεροδρόμιο Σπάρτης. Το οποίο με έργα «μικρής» κλίμακας μπορεί να δεχτεί διεθνείς και περιφερειακές πτήσεις, αλλά και να ενταχθεί (για την αρχική επαναλειτουργία του) στο δίκτυο επιδοτούμενων γραμμών (όπως τα Κύθηρα, η Ζάκυνθος αλλά και η… Καλαμάτα). Εάν υπάρχει «πολιτική βούληση» ασφαλώς. Η αγορά μας δεν είναι (και δεν θα μπορούσε να είναι για την ώρα) η Βουλγαρία και η Τουρκία – επειδή κάτι σχετικό αν και αόριστο διαβάσαμε.
Ποιός θα βοηθήσει σε όλα αυτά ? Ο Καλλικράτης μεταβίβασε πολλές αρμοδιότητες στην αυτοδιοίκηση αλλά κατά την άποψή μας, επανειλημμένα διατυπωμένη, η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση έχει δείξει τα όριά της. Η παραδοχή ότι πέντε χρόνια εντός Καλλικράτη, το μοναδικό marketing plan της περιοχής ανάγεται στον ΕΟΤ και στο 2003 αλλά στα χρόνια του Καλλικράτη έχουν γίνει τουλάχιστον δύο μελέτες μεγάλης κλίμακας για αεροδρόμιο στην Τρίπολη, αν αληθεύουν αυτά, δείχνουν ότι μάλλον η Περιφέρεια δεν έχει ακόμη βρεί το σωστό βήμα. Ίσως τελικά δεν έχει τις δομές να το βρεί. Η σχεδόν εμμονική επιμονή να γίνει αεροδρόμιο στην Τρίπολη (και όχι στη Λακωνία σήμερα και στην Αργολίδα αύριο), είναι πρόσθετο επιχείρημα ότι ο τουριστικός σχεδιασμός και η διαχείριση των υποδομών που απαιτούνται, πρέπει να επιστρέψει κεντρικά: Στο Υπουργείο και στις «Υπερ-Περιφερειακές»Αποκεντρωμένες Διοικήσεις. Όσο κι αν ο Καλλικράτης δείχνει ότι ο ρόλος των βουλευτών του Νομού θεσμικά μειώνεται, στην πραγματικότητα ίσως συμβαίνει το αντίθετο. Η Λακωνία χρειάζεται ισχυρή κοινοβουλευτική στήριξη από αιρετούς με ξεκάθαρη άποψη για τον τουρισμό και τις υποδομές και δεσμέυσεις που δεν εξαντλούνται σε χλιαρές και αποσπασματικές κοινοβουλευτικές ερωτήσεις υπό την πίεση των γεγονότων ή επειδή ρώτησε κάποιος άλλος.
Αυτά είναι μερικά από τα βασικά προαπαιτούμενα και τις σημερινές ευκαιρίες. Τα άλλα, ανάπτυξη της τοπικής αγοράς, τα τοπικά προϊόντα, τα υπέρ και κατά του all inclusive ή το ποιος άλλος εκτός από «εμάς» θα έπρεπε να συμμετέχει στις κλαδικές εκθέσεις, έπονται. Βραχυπρόθεσμα όμως είναι «τα άλλα» που προσφέρονται για affective ή δημαγωγική ρητορική. Η οποία χαρίζει ψήφους σε κόμματα και σχηματισμούς που διεκδικούν εξουσία, από ψηφοφόρους που ρέπουν περισσότερο στο θυμοειδές, όπως αυτό καλλιεργήθηκε από τον λαϊκισμό των ΜΜΕ και των ποικιλώνυμων αργυρώνυμων και μικροπολιτικών που αφθονούν σε κάθε γωνιά.
Από την ομάδα των ειδικών συνεργατών της apela.gr
