Στις 29/5/1955 ο Θεόδωρος Μοσχονάς, Διευθυντής της Πατριαρχικής Βιβλιοθήκης Αλεξανδρείας, ανέφερε τα εξής:
Στις 24 Απριλίου έγιναν τα εγκαίνια της Εκκλησίας του Οσίου Νίκωνος του ¨Μετανοείτε¨. Ο όσιος Νίκων άκμασε τον Θ΄ αιώνα και ήταν Αρμένιος. Διαρκώς καλούσε σε μετάνοια, γι΄ αυτό καλούταν Μετανοείτε. Οι Λάκωνες τον έχουν για προστάτη άγιο. Τα εγκαίνια τίμησαν οι Βασιλείς και ο Διάδοχος. Μετά την τελετή έλαβε χώρα άλλη ιστορική τελετή, η επίσημη ανακήρυξη του Διαδόχου Κωνσταντίνου ως ¨Δούκα της Σπάρτης¨ δια προσφωνήσεως του Μητροπολίτη Σπάρτης και Μονεμβασίας Διονυσίου.
Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος φέρει τον τίτλο του Δούκα της Σπάρτης, ο τρίτος κατά σειρά. Στις 21/7/1868 γεννήθηκε ο πρωτότοκος γιος του Γεωργίου Α΄ κληθείς Κωνσταντίνος, ενώ από την επομένη της γέννησης του και παρά το γεγονός ότι το Ελληνικό Σύνταγμα δεν αναγνωρίζει τίτλους ευγενείας, έλαβε τον ιστορικό τίτλο Δούκας της Σπάρτης. Τον τίτλο επικύρωσε η Βουλή στις 17/9/1868.
Το 1913 με την ανακήρυξη του σε Βασιλέα, ο Κωνσταντίνος απένειμε τον τίτλο του Δούκα της Σπάρτης στο Διάδοχο Γεώργιο, τον μετέπειτα Γεώργιο Β΄.
Ας σημειωθεί ότι σπανίως χρησιμοποιούσαν τον τίτλο Δούκας της Σπάρτης οι Κωνσταντίνος και Γεώργιος ως Διάδοχοι και μόνον όταν ταξίδευαν ανεπίσημα. Ανεκδοτολογικά μάλιστα, ο Μοσχονάς αναφέρει πως θυμόταν ένα τηλεγράφημα του Ρόιτερ πριν τους Βαλκανικούς, το οποίο ανέφερε πως ο ¨Κωνσταντίνος Δούκας της Σπάρτης αφίχθη στη Βενετία¨, με το μεταφραστή του τηλεγραφήματος σε στιγμή αμηχανίας να θεωρήσει καλό να γράψει: ¨Ο κ. Σπάρτας…¨. Ο Κωνσταντίνος πάντως, μπαίνοντας ως ελευθερωτής στη Θεσσαλονίκη στις 26/10/1912 υπέγραψε σε σχετικό ενημερωτικό τηλεγράφημα του προς το διοικητή του βουλγαρικού στρατού ως Δούκας της Σπάρτης.
Γιατί όμως ονομάζονταν Δούκες της Σπάρτης και όχι κάποιας άλλης πόλης; Ο Χρήστος Μαντζιάρης σημειώνει πως αιτία είναι ο Μυστράς και ο λόγος είναι ότι το πρώτο επώνυμο του πρίγκιπα Ιωάννη που μπήκε στο Βασιλικό Οίκο της Δανίας, πριν από ¨Χριστιανός¨ ήταν ¨Παλαιολόγος¨. Και σύμφωνα με το γενεαλογικό πίνακα του Δανού ερευνητή Κ. Laghorn μακρινός γενάρχης του Γεωργίου Α΄ ήταν ο αυτοκράτορας Μιχαήλ (1263-1283), της δυναστείας των Παλαιολόγων.
Ν. ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
[Στη φώτο ξυλογραφία από τη λατινική έκδοση του liber chronicarum. Nürnberg, Schedel 1493]
