Ίσως τελικά να έχουν δίκιο ορισμένοι που διατείνονται πως νομοτελειακά σε τούτη τη χώρα δεν αλλάζει τίποτα. Γιατί πώς αλλιώς θα μπορέσει κανείς να δικαιολογήσει το γεγονός της μη σιδηροδρομικής σύνδεσης της Σπάρτης μας, εδώ και πάνω από 100 χρόνια ; Μια σύνδεση, μια σιδηροδρομική γραμμή, η αναγκαιότητα της οποίας τόσο γλαφυρά περιγράφεται από τον δυστυχώς άγνωστο απεσταλμένο συντάκτη της αθηναϊκής εφημερίδας ¨Εμπρός¨, σε ανταπόκριση του που δημοσιεύτηκε στις 23/3/1900 υπό τον τίτλο ¨Ένας τόπος αδικημένος. Η Σπάρτη χωρίς συγκοινωνίαν. Πρέπει να γείνη σιδηρόδρομος¨.
Το κείμενο που αναδημοσιεύουμε διατηρώντας την ορθογραφία της εποχής, ας προβληματίσει όλους όσοι ακόμη είναι ικανοί να σκεφτούν, να συνδυάσουν, να διδαχθούν από την ¨παράξενη¨ επανάληψη του χθες, να αγανακτήσουν με την καταπίεση από τα κάθε λογής συμφέροντα του αυτονόητου…
¨Που είνε η Σπάρτη ; Τι δύναται να γείνη η Σπάρτη, η πρασινοντυμένη, με τας απεράντους εκτάσεις των μυροβλήτων κήπων της, με τας τόσας αναμνήσεις της παρελθούσης ευκλείας, με την σκιάν του πανυψήλου και χιονοσκεπούς Ταϋγέτου της, με τα νάματα του Ευρώτα της, με την έκτακτον των κατοίκων φιλοξενίαν, με την δαψίλειαν των χαρισμάτων της φύσεως και των προϊόντων της την πληθύν ;
Απροσπέλαστος, απρόσιτος, εν πλήρει αποκλεισμώ, χάρις εις την αστοργίαν και την απονίαν της Πολιτείας προς μίαν των καλλιτέρων, των προσοδοσφοτέρων, των ηθικοτέρων επαρχιών του Κράτους.
Σιδηρόδρομοι έγειναν, σιδηρόδρομοι γίνονται, σιδηρόδρομοι πρόκειται να γείνουν. Αλλ΄ ουδεμία περί της Σπάρτης φροντίς, ουδεμία μέριμνα, ουδέν απολύτως ενδιαφέρον εκδηλούται υπό του Κράτους χάριν της Σπάρτης και της Λακεδαίμονος εν γένει. Ωσανεί το τμήμα τούτο του Ελληνικού Βασιλείου να μην επλήρωνε φόρους, ωσανεί τα πάντα εις αυτό να είχον καλώς, και συγκοινωνία και ασφάλεια και εμπόριον και δικαιοσύνη. Και όμως η επαρχία αύτη ήξιζεν υπέρ πάσαν άλλην να τύχη όλης της μερίμνης και της προστασίας της Πολιτείας, όπως αναπτυχθή και προοδεύση και ευημερήση χάρις αυτής ταύτης της πολιτείας. Και εις την πρόοδον αυτήν και την ευημερίαν όλα τα στοιχεία ενταύθα υπάρχουν.
Και προϊόντων ποικιλία και κατοίκων φιλεργία και κεφαλαίων αφθονία. Ήρκει μόνον η ενθάρρυνσις της Πολιτείας.
Και αυτή η ενθάρρυνσις λείπει. Η Σπάρτη δια να αναπτύξη το εμπόριον της, την κίνησιν και εξαγωγήν των προϊόντων της, δια να τραβήξη τέλος εμπρός, έχει πρωτίστως ανάγκην συγκοινωνίας σιδηροδρομικής. Διατί να μην επεκταθή η σιδηροδρομική γραμμή μέχρι Σπάρτης ; Η γραμμή θα είνε γονιμωτάτη δια την Εταιρίαν, γονιμωτέρα ίσως πολλών άλλων τμημάτων σιδηροδρομικών. Διότι η εμπορική κίνησις του τόπου τότε θα υπερδιπλασιασθή, η εξαγωγή θ΄ αυξήση τεραστίως, η κίνησις των επιβατών θ΄ αποβή μεγίστη και χάριν μεν του εμπορίου, αλλά και χάριν των αρχαιολογικών θησαυρών, των ενταύθα και εν Μιστρά κατατεθειμένων, οι οποίοι τώρα ακριβώς δια την έλλειψιν ταχείας και ακόπου συγκοινωνίας, μένουν απροσπέλαστοι εις τα πλήθη των ξένων περιηγητών. Χιλιάδες τότε ξένων θα κατέρχωνται εις Σπάρτην δια να θαυμάσουν την πατρίδα του Λυκούργου και να ρεμβάσουν και να κλαύσουν ανατρέχοντες εις την ευκλείαν του παρελθόντος, επί των οχθών του Ευρώτα.
Σήμερα τα έλαια – 2.000.000 οκάδες – τα εσπεριδοειδή του τόπου υπέρ τα 14 εκατομμύρια και τα λοιπά προϊόντα του μένουν κατά το ήμιση αδιάθετα και πωλούνται εις εξευτελιστικάς τιμάς ή σήπονται εδώ δια την έλλειψιν αγοραστών, διότι δεν υπάρχει ο τρόπος της μεταφοράς. Δια ξηράς είτε προς την Τρίπολιν, είτε προς το Γύθειον όχι μόνον πολυδάπανος, αλλά και το κυριώτερον βραδυτάτη η μεταφορά. Πώς να συναγωνισθούν ούτω τα προϊόντα της Σπάρτης προς τα παρόμοια τούτοις των άλλων τόπων, των απολαμβανόντων ταχείας συγκοινωνίας ;
Νομίζωμεν, ότι πρέπει η Κυβέρνησις να παύση πλέον παραγκωνίζουσα και παραμελούσα ολόκληρον παραγωγικώτατον τόπον, όχι μόνον χάριν του τόπου, αλλά και χάριν του συμφέροντος του Κράτους. Η Σπάρτη πρέπει να έχη και αυτή την συγκοινωνίαν της την σιδηροδρομικήν, ως ήτο αρχικώς το σχέδιον του Τρικούπη. Η Εταιρία όχι μόνον θα καλύπτη τας δαπάνας της, αλλά και θα πραγματοποιή ικανά κέρδη εκ της εκμεταλλεύσεως της γραμμής ταύτης, όσα ίσως δεν πραγματοποιεί εξ άλλων γραμμών.
Η Σπάρτη, άλλως τε, νομίζομεν, ως πόλις μεσόγειος, έπρεπε να είχε προ πολλού εφελκύσει την προσοχήν της Κυβερνήσεως δια το ζήτημα της συγκοινωνίας. Όχι κατά προτίμησιν να γείνονται γραμμαί σιδηροδρομικαί, εκεί ένθα τα συμφέροντα των κατοίκων εξυπηρετούνται και δια της θαλάσσης.
Έπρεπε λοιπόν προ πάσης άλλης γραμμής να γείνη η γραμμή Τριπόλεως – Σπάρτης, η οποία όντως θα επλήρου πραγματικήν έλλειψιν του τόπου, θ΄ ανέπτυσσε τα μέγιστα την εμπορικήν κίνησιν αυτού προς το συμφέρον και των κατοίκων και της Εταιρίας και του Κράτους.
Υποθέτομεν, ότι είνε ακόμη καιρός η Κυβέρνησις να σκεφθή σοβαρώς και περί τούτου του ζητήματος, του θίγοντος καιρίως μίαν εκ των ευφοροτέρων και αξίαν πάσης προστασίας και αρωγής επαρχιών του Κράτους, της Σπάρτης.¨
Νίκος Νικηταρίδης
