Η καθαρεύουσα αποτελούσε μια λόγια μορφή της ελληνικής γλώσσας και χρησιμοποιήθηκε από την κρατική διοίκηση, τον Τύπο και την πλειοψηφία των συγγραφέων από τον 18ο αιώνα ως το 1976, οπότε η νεοελληνική δημοτική γλώσσα επιβλήθηκε σε όλες τις διοικητικές και εκπαιδευτικές βαθμίδες.
Στο ενδιάμεσο, η χρήση και των δύο αυτών γλωσσικών μορφών προκάλεσε πολλές διενέξεις, που σχηματοποίησαν το λεγόμενο ¨γλωσσικό ζήτημα¨. Οι καθαρευουσιάνοι ονόμαζαν τη δημοτική ¨μαλλιαρή¨ και οι δημοτικιστές χαρακτήριζαν τους πρώτους ως ¨καλαμαράδες¨.
Στη δημοτική έγραψαν πολλοί συγγραφείς και ποιητές και πριν από τον Ψυχάρη, αλλά αυτός θεωρείται, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Κ. Φλώρης, πως ¨παρουσίασε για πρώτη φορά μια κοινή κανονισμένη ελληνική γλώσσα¨. Έτσι, η δημοτική, εκείνα τα πρώιμα χρόνια, χαρακτηριζόταν από πολλούς ενάντιους της και ως ¨γλώσσα του Ψυχάρη¨.
Ένα σχετικό άρθρο θα παρουσιάσουμε κι εμείς, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ¨Αίγυπτος¨ του Ζαγαζίκ στις 29/6/1914 με τίτλο ¨Ψήφισμα της Κοινότητος Κύμης διαπραχθέν εις την γλώσσαν του Ψυχάρη¨, άρθρο χαρακτηριστικό του πάθους της εποχής, που τόσο μακρινή σίγουρα θα φαντάζει στη σημερινή νεολαία με τα greeklish των κινητών και του διαδικτύου… :
¨Μεταφέρομεν εκ της συναδέλφου ¨Σημαίας¨ το κατωτέρω ψήφισμα δια την γλώσσαν την οποίαν ο ελληνικός λαός αισθάνεται βδελυγμίαν και αγανάκτησιν.
Ιδού η γλώσσα των Ψυχάρηδων και των Δελμούζων. Εφοδιασθήτε με όσα δύνασθε να εξοικονομήσητε εμετοδοχεία και αναγνώσατε αυτήν την μετάφρασιν ψηφίσματος του κοινοτικού συμβουλίου Κύμης, διαπραχθείσαν από τους εισχωρήσαντας και εις την μικράν αυτήν πόλιν μαλλιαρούς:
¨Μάζωξη (συνεδρίασις) 12 Γαϊδουρομήνα 1914.
Νούμερο 42. Αφού μαζέφτει το συσκεφταργιό της Κοινότητος της Κούμης σε άξαφνη μάζωξη στις 11 προστά πο το μεσημέρι και παραστεκούταν ο πρωτοκολοκούμπης μου (πρόεδρος) Ι. Μουρκουτάς και τα κομάτια (μέλη) Σ. Βάμπας, Γιάννης Στεφάνου, Γιώργης του Λεφτέρη, Ι. Τσεκούρας και Νικολός Καπιτσαλάς και ο πρωτοκολοκούμπης, αφού είδε πως ήτανε όσα κομάτια πρέπει νάναι, έκραξε πως αρχινάει η μάζωξη και έβγαλε και διάβασε τα διαβάσματα τα δύο της συντροφιάς της χωραφιάρικης που κάθε ένα τώχουν κάμει και με ξεχωριστή πατήθρα και λύνουν ντιπ καταντίπ το κρασάδικο και σταφιδάδικο ζήτημα και γύρεψε να τα βάλουνε στο νου τους.
Το συσκεφταριό ύστερα πο κάμποση κουβέντα με μια φωνή ούλο δέχθηκε και είπε πως είνε καλά τα διαβάσματα της ¨Χωραφιάτικης Συντροφιάς¨ και παρακαλεί τη Βουλή και τη Κυβέρνησι να βάλουνε κι αυτή τη σκουτούρα στη κούτρα τους και να μπαλέψουνε να την βγάλουν πέρα κ΄ έτσι να σώσουνε και μας τους ερίφηδες¨…
Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
