Ο Διονύσης Γιατράς, με καταγωγή από τη Μάνη, τη Ζάκυνθο και τη Ρόδο, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια στις 7/7/1908, όπου έλαβε ελληνική και γαλλική παιδεία. Πιάνο έμαθε αρχικά με τη μητέρα του, ενώ βιολί διδάχτηκε από τους Μεταξά και Charles Zubek.
Για αρμονία γράφτηκε σε μαθήματα δι΄ αλληλογραφίας στην Ecole Universelle, ενώ παράλληλα και για επτά χρόνια εργάστηκε στην Lloyds Bank. Το 1938 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, παντρεύτηκε την Εστέρ (Ελισάβετ) Σουσάνα, πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου φυλακίστηκε για δύο μήνες λόγω της δράσης του ως γενικού γραμματέα του Συμβουλίου Υπαλλήλων του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού.
Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας αποφυλακίστηκε και με την οικογένεια του έφυγε για την Αλεξάνδρεια, για να επιστρέψει οριστικά στην Αθήνα το 1950. Αρχίζει να εργάζεται σαν καθηγητής πιάνου στο Ελληνικό Ωδείο και στη συνέχεια ως δημοσιογράφος στον ημερήσιο τύπο.
Μουσικός, συνθέτης, μουσικολόγος, μουσικοκριτικός, συγγραφέας, με διεθνή δράση και μακρόχρονη προσπάθεια για την υποστήριξη της ελληνικής μουσικής σε παγκόσμιους οργανισμούς μουσικοκριτικής και πολιτισμού, ήταν ο πρόδρομος της μουσικολογίας στην Ελλάδα ήδη από τις αρχές του 1950 και εισηγητής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο της έννοιας του μουσικού ανθρωπισμού.
Έγραφε επιφυλλίδες και κριτικές στο περιοδικό ¨Μουσική Κίνησις¨, και στις εφημερίδες ¨Βήμα¨ (1959-1974) και ¨Ελευθεροτυπία¨. Ο γραπτός λόγος του Γιατρά αναλύει πολλά σημαντικά θέματα : Ανάλυση του Βαγκνερικού έργου, προβλήματα της Λυρικής Μουσικής Σκηνής, προβλήματα εξέλιξης της σύγχρονης μουσικής, η μουσική στην Ευρώπη, η ελληνική ταυτότητα και οι ρίζες της ελληνικής μουσικής, η σύνδεση Ελλάδας-Ευρώπης μέσα από την επτανησιακή παράδοση, προβληματισμοί για τη μουσική κριτική, σκέψεις για τις έννοιες του μουσικού ανθρωπισμού και της μουσικής οικολογίας, η απόδοση και αναβίωση του αρχαίου δράματος και τα προβλήματα που σχετίζονται με την γνώση και ερμηνεία των στοιχείων και των θεωριών για την αρχαιοελληνική μουσική, κ.ά.
Ο Δ. Γιατράς, αν και δεν μελέτησε σύνθεση με αυστηρό και σοβαρό πρόγραμμα, εν τούτοις ασχολήθηκε με αυτήν. Στη συνθετική και δημιουργική του δραστηριότητα στη μουσική απόδοση τραγωδιών τη δεκαετία του ΄50 σημειώνουμε τη συνεργασία του με το σκηνοθέτη – φιλόλογο Λίνο Καρζή.
Είναι γνωστή η επιτυχία της παράστασής τους των ¨Επτά Επί Θήβαις¨ του Αισχύλου στους Δελφούς και στο Ηρώδειο το διάστημα 1954-1955. Το 1977 εξ άλλου, ως Πρόεδρος της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών και σε συνεργασία με τη Διεθνή Ένωση Κριτικών, κατορθώνει τη διοργάνωση Παγκόσμιου Συμποσίου στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Επιστημών, με θέμα ¨Για μια δημιουργική αναβίωση του αρχαίου δράματος¨.
Από τα βιβλία του σημειώνουμε τα : ¨Προβλήματα Μουσικού Ανθρωπισμού¨ (1972), ¨Η κρίση της κριτικής¨ (1982), ¨Μουσικοί Προσανατολισμοί και Αποπροσανατολισμοί¨ (1984) και ¨Το Αττικό Πλήρες Δράμα, ως μορφή τέχνης¨ (1991). Πέθανε στις 2/3/2000.
Ν. ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
