Η Παναγία, που κατέχει ιδιαίτερη θέση στη χριστιανική πίστη, ενώ αποτελεί σεβαστό πρόσωπο και για τους μουσουλμάνους, έχει ιδιαίτερη θέση στις καρδιές των Ελλήνων, η επίκληση στη βοήθεια της οποίας είναι συνώνυμη της μάνας και σχεδόν καθημερινή, ενώ συνάμα θεωρείται δεδομένη η ευλογημένη παρουσία της στις μικρές και μεγάλες στιγμές του έθνους.
Πάνω από 500 υπολογίζονται τα ονόματα που έχει δώσει στην Παναγία ο ελληνισμός ή όπως σωστότερα αποκαλούνται «Θεοτοκωνύμια». Αυτά για παράδειγμα σχετίζονται: α) Με τον τρόπο ανακάλυψης ή αγιογράφησης της εικόνας της: Παναγία του Χάρου στους Λειψούς που ονομάστηκε έτσι επειδή απεικονίζεται να κρατά το νεκρό Χριστό στο σταυρό, Παναγία Μυρτιδιώτισσα στα Κύθηρα που η εικόνα της βρέθηκε σε τόπο γεμάτο μυρτιές, β) Τον τόπο που βρίσκεται η αφιερωμένη σ΄ Αυτήν εκκλησία: Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα που πήρε τ΄ όνομα της από το όρος Μελά και το ποντιακό ιδίωμα του «εις το», Παναγία Ιεροσολυμίτισσα η εικόνα της οποίας βρίσκεται στο ναό του κήπου της Γεσθημανής στα Ιεροσόλυμα, Παναγία Χοζοβιώτισσα στην Αμοργό με την εικόνα της να προέρχεται από τα Χόζοβα της Παλαιστίνης, Παναγία η Μαλεβή στον Πάρνωνα το πρώτο μοναστήρι της οποίας είχε κτιστεί στην κορυφή Μαλεβός του βουνού, γ) Τις ιδιότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της: Παναγία Ελεούσα, Παναγία Παλατιανή, Παναγία Λογγοβάρδα, δ) Την παλαιότητα της εικόνας της : Παναγία η Μαυριώτισσα, Παναγία Γερόντισσα, Παναγία Γρηά, ε) Τον κτήτορα του ναού : Παναγία Καλλιγού, Παναγία Λυκοδήμου, στ) Την εποχή της γιορτής της: Παναγία Μεσοσπορίτισσα, Παναγία Φλεβαριανή, κ.ο.κ.
Ας σημειώσουμε λοιπόν κάποια χαρακτηριστικά από αυτά τα ονόματα της: Αγγελόκτιστος, Ακάθιστος, Αμπελακιώτισσα, Άσπιλος, Άμωμος, Άκανθη, Αφροδίτισσα, Βατοπεδιανή, Βλαχερνιώτισσα, Βορεινή, Βρεφοκρατούσα, Γαλακτοτροφούσα, Γιάτρισσα, Γοργοεπήκοος, Γρηγορούσα, Διακόνισσα, Δρεπανιώτισσα, Ελευθερώτρια, Εκατονταπυλιανή, Εξοχική, Επακούουσα, Ευαγγελίστρια, Ζωηφόρος, Θεοτόκος, Θεομήτωρ, Θαλασσινή, Ικαριώτισσα, Καθαρών, Καλυβιανή, Καμαριώτισσα, Καταφυγή, Κεχαριτωμένη, Κρεμαστή, Κρύπτη, Κυρά, Λυπημένη, Μεγαλόχαρη, Μεσίτρια, Μυροβλύτισσα, Νεροφορούσα, Οδηγήτρια, Ομπλού, Προυσιώτισσα, Πελαγινή, Παντάνασσα, Παρθένος, Παμμακάριστος, Ρόμβη, Στρατηγός, Τοπλού, Υψηλή, Φανερωμένη, Χρυσοπηγή, κ.ά.
Όπως και να την αποκαλούμε, είθε η χάρη της να μας προστατεύει.
Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
[Λεζάντα : Η Παναγία Ιεροσολυμίτισσα όπως τη φωτογράφισε πρόσφατα ο αρθρογράφος]
