Η προίκα είναι ένα έθιμο που έχει τις πηγές του στην αρχαιότητα και μία από τις εκφάνσεις της ήταν και το λεγόμενο προικοσύμφωνο, που δεν είναι δα και πάρα πολλά χρονιά που έχει εκλείψει από τη γαμήλια ελληνική πρακτική.
Εξάλλου, όσο θα γίνονται συνοικέσια, είτε μέσω συγγενών και φίλων, είτε μέσω των σχετικών γραφείων, τα οικονομικά πάρε-δώσε, έστω και μη καταγεγραμμένα, θα αποτελούν ένα είδος άτυπου προικοσύμφωνου. Στα υψηλά οικονομικά κλιμάκια δε, τα προγαμιαία συμβόλαια σαφώς και αποτελούν τη μοντέρνα μετεξελιγμένη εκδοχή του.
Ας μεταφερθούμε λοιπόν 250 χρόνια πίσω, αναδημοσιεύοντας από αιγυπτιώτικη εφημερίδα του 1914 ένα σιφνιώτικο προικοσύμφωνο του 1765, ιδιαίτερα χαρακτηριστικό πιστεύουμε για τα γαμήλια τεκταινόμενα κυρίως στην επαρχία, βαστώντας την ορθογραφία της εποχής, μα και τη ντοπιολαλιά, που έχει κι αυτή τη δική της σημειολογία:
Εν Σίφνω της 10 Ιανουαρίου 1765,
Εν ονόματι της Αγίας Τριάδος και της κοκώνας Κατές. Προικοσύμφωνον της πρώτης κόρης μας, θυγατρός του Κωνσταντάκη της Σμαράγδος και μακαρίτισσας της γυναικός μου Πιπινάκη. Να πάρη νόμιμον σύζυγον της τον Ντομενιγιαννάκη του Κωνσταντή Μανωλάκη και της Αρχόντισας Βαρβαρίτσας, να τον έχη και να τον νέμεται ημέρα και νύκτα.
Εν πρώτοις της δίδομεν από τα φύλλα της καρδιάς μας όλην μας την ευχήν. Δεύτερον 4 εικονίσματα, το πρώτον σε ξύλον δυνατόν και χονδρόν δύο δάκτυλα και τα 3 σε αχυβάδες, 3 υποκάμισα τα δύο μικρά και το ένα μεγάλο, 2 απομεσιανά ατρύπητα και ολόγερα, 2 μισοφόρια παστρικά μπουγαδιασμένα, ένα ήμισυ ζευγάρι κάλτσες, την άλλην έως ότου γείνη ο γάμος έχει καιρόν να την πλέξη, 1 φουστάνι από ριγωτό τσίτι και άλλο ένα από τσακονέτον, 2 μανδύλια του λαδιού και 2 χουμαγιά, 1 φασκιά δια το καλορίζικον, 1 ζεύγος παπούτσια το ένα μπαλωμένον, 45 πήχες βρακοζόνα, 3 τυλιγάδια μίτο 253 ½ πήχες και του γαμβρού μία σκούφια άσπρη νυχτικιά να φορή βραδιά παρά βραδιά, 2 ρεάλια, 5 παράδες και 3 άσπρα, 3 τσουκάλια καστρινά με τα καπάκια των, 2 ποτήρια της Βενέτσιας, 4 πιάτα το ένα λιγάκι ραγισμένο, 1 μαστραπά της μακαρίτισσας της γιαγιάς μου, 1 φλιτζάνη και τζάρφη το αμελέτητον, 1 τέζερι χωρίς καπάκι, 1 καρσόξυλον(;) από ξύλον ζωντανόν, 3 βελώνες, 1 λίχνον χωματένιον και ένα άλλον από καθαρό ντενεκέ μπογιατισμένον, ένα στρώμα μπαλωμένον από φίνον καλαμπόφυλον, 1 κλαδί συκιάς πετραμοντάνα, μια τζαρόγα (χωράφι) ίσα με μια κυλίστρα ενός γαϊδάρου, 2 κότες, 1 πετεινόν, 7 αυγά, 1 κόσκινο κουκιού, 1 μερμιτζέλι σπιτίσια μακαρόνια και αν προφθάσωμεν θα κάμωμεν άλλα τόσα, 2 ½ λίτρες ελιαίς, 2 δουζίνες σπανιότσους (χάνους), 50 πλεξάναις κρεμίδια και 2 βάζους κάπαρι, να τα κάμουν όλα θάλασσα, να τρώνε, να πίνουν, να γλεντούν όλο το οκταήμερον, γαμβρός, νύμφη, όλο το συμπεθεριό και οι πιο κοντά γειτώνοι. Εις τον γαμβρόν την Κοκώνα Κατέ με όλα της.
Ο Πενθερός
Κωνσταντάκης της Σμαράγδας
Λεζάντα φώτο: Η Σίφνος και η Μήλος σε χάρτη που τυπώθηκε στο Παρίσι στα 1683
Ν. ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
