Ο θάνατος είναι κάτι φυσικά φυσιολογικό και συναισθηματικά αφύσικο. Διότι όσο κι αν ξέρεις πως ούτως ή άλλως θα επέλθει, αφού ο νόμος της φύσης είναι απαράβατος και το αποτέλεσμα του δεδομένο, το συναίσθημα είναι αδύνατο και να προβλεφθεί και να χαλιναγωγηθεί. Κι αυτό ανεξαρτήτως της θρησκευτικής ή άλλης πίστης για ανάσταση, μεταθανάτια ζωή, μετεμψύχωση και πνεύματα ή της πολιτικοφιλοσοφικής θεώρησης για ένα τέλος δίχως ελπίδα συνέχειας.
Κι ερχόμαστε στα συλλυπητήρια, λίγο μετά το συμβάν, προς τους οικείους, είτε στενούς και μακρινούς συγγενείς, είτε φίλους, ανεξαρτήτως πάλι της έντασης του πόνου και της θλίψης που δεν κοιτά δεσμούς αίματος και διάρκεια χρόνου γνωριμίας, αφού η αγάπη είναι κάτι τελείως μακρινό από τέτοιου είδους συναρτήσεις. Και αυτή ακριβώς την ιερότητα της αγάπης και το αναφαίρετο δικαίωμα στον πόνο είναι που θίγουν με ξεδιάντροπο τελικά τρόπο οι κάθε είδους ερωτήσεις και ευχές.
Τι πάει να πει ¨πόσο χρονών ήταν¨; Δηλαδή αν χαθεί ένα μωρό, επειδή η μητέρα το έζησε ένα μήνα ή λίγες ώρες αυτό σημαίνει πως δεν πονά και πως δεν θα το κλαίει σε όλη της τη ζωή; Αν χαθεί ένας υπέργηρος φίλος ή μητέρα, ο πραγματικός φίλος ή ο γιος δεν θα πενθήσει, δεν θα κλάψει, δεν θα ματώσει; Ή μήπως θα πετάξει από τη χαρά του και θα παρηγορηθεί από την ακολουθία αυτής της φαιδρής ερώτησης πως ¨α, εντάξει, μεγάλος ήταν, έζησε τη ζωή του¨ ; Ποιος είσαι εσύ που θα κρίνεις τον πόνο του άλλου βάσει της απείρως ηλίθιας αντίληψης για την ορθότητα της απίθανης εξίσωσης: Μεγάλη ηλικία + Θάνατος = Είσαι βλάκας που κλαις!
Είναι πιστεύω εξοργιστικό για όλους όσους έχουν ψυχή. Αλλά ίσως πρέπει ν΄ αρχίσουμε να αμφιβάλλουμε για το πόσοι είναι αυτοί που τελικά τη διαθέτουν…
Υπάρχουν βέβαια και εκείνα τα ¨ζωή σ΄ εσάς¨, ¨να ζείτε να τον θυμάστε¨, ¨υπομονή¨, κ.ο.κ. Τι λέτε βρε παιδιά; Δηλαδή ότι πεθαμένοι δεν μπορούμε (μάλλον) να θυμόμαστε; Σώπα! Σας ευχαριστούμε που εύχεστε να ζήσουμε – και μάλιστα πάνω από τον τάφο – την ώρα που η χήρα το μόνο που σκέφτεται είναι να τον ακολουθήσει στο θάνατο. Άσε δε που αν θελήσει ο Θεός και ζήσουμε, να ΄στε σίγουροι πως θα τον θυμόμαστε. Αλλά είπαμε… Εμπίπτουν και οι κηδείες στις κοινωνικές υποχρεώσεις και στις δημόσιες σχέσεις…
Η κηδεία – η συνοδεία προς το τίποτα ή την αιωνιότητα – η ύστατη ώρα και ο τελευταίος ασπασμός, το μόνο που χρειάζεται είναι ένα ζεστό βλέμμα αγάπης, μια αγκαλιά – καταφύγιο, ένα χτύπημα αληθινής κατανόησης στον ώμο και κυρίως σιωπή. Η σιωπή είναι η καλύτερη συμπαράσταση στον πόνο. Και να είσαι εκεί με τη σιωπή σου, όχι για να απαλύνεις ή να μοιραστείς τον πόνο – πράγμα αδύνατον – αλλά για να πονέσεις κι εσύ μαζί. Γι΄ αυτό μόνο η παρουσία εκείνων που πραγματικά πονούν και ξέρουν να σιωπούν είναι επιβεβλημένη. Οι ¨άλλοι¨ ας κάτσουν στα σπίτια τους, κι ας δημοσιεύσουν καλύτερα αργότερα τους λόγους που είχαν σκοπό να εκφωνήσουν. Κι ας αφήσουν τη συνοδεία της σιωπής να νοτίσει με το τελευταίο αληθινό δάκρυ, βάλσαμο – φυλακτό και οβολό Αχέροντα, τη σκόνη της λήθης στο μονοπάτι προς το Άγνωστο.
Τόσο απλό και τόσο μεγάλο…
Ν. ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ
