Ένας άλλος κόσμος ή ο δικός μας κόσμος; Και τι σημαίνει, τελικά, κόσμος; Ποια θεωρία, ποια έννοια, ποια ουσία ορίζει, καθορίζει και διαμορφώνει την «κορμοστασιά» του κόσμου; Κόσμος… Το σύνολο των ανθρώπων, που συνθέτουν μια κοινωνία ή το σύνολο των κοινωνιών, που συνθέτουν μια δεδομένη πλέον παγκοσμιοποίηση;
Κόσμος είσαι εσύ, είμαι εγώ, είμαστε εμείς… Μα πιο πολύ, κόσμος είναι το πλήθος, το σύμπαν, το άπειρο. Εγώ κι εσύ, λοιπόν, καθώς καταλαβαίνεις, χανόμαστε σαν κόκκος σκόνης μες στο άπειρο. Και αλήθεια, πες μου, ποιος είναι αυτός που μπορεί να τα βάλει με κάτι τόσο υπερμέγεθες και συμπαγές, αλλά και τόσο απρόσωπο ταυτόχρονα;
Και ξέρεις, δεν είναι τόσο που επιμένεις ακόμα να διατηρείς αλώβητη, τάχα, την ολότητα του εαυτού σου και τη σφραγίδα της ύπαρξής σου μες στο πλήθος, όσο το ότι δεν μπορείς ν αποφύγεις πια την επώδυνη και δυσβάστακτη αφομοίωσή σου σ αυτό… Και το αποδέχεσαι πλέον σιωπηρά, ότι κάθε μέρα ταυτίζεσαι όλο και πιο πολύ μ εκείνο που δεσποτικά όλα σου τα χρόνια συνήθιζες ν` αφορίζεις… Τη μάζα…!
Ένας άλλος κόσμος… Κι επειδή πολύ εύστοχα το μυαλό σου κινείται -τόση ώρα- συνειρμικά γύρω από την ομώνυμη κοινωνικο-δραματική ταινία του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, δε θα μπορούσα παρά να τοποθετηθώ κι εγώ -από την ταπεινή μου πλευρά- σε κάτι που άγγιξε τόσο πολύ τις ευαίσθητες χορδές της ψυχής μου, ώστε να ενεργοποιήσει συλλήβδην τη σκέψη μου, η οποία ακολούθως μετουσιώθηκε σε λόγο, δια της παρούσης ευκαιρίας έκφρασης.
Ένας άλλος κόσμος… Τρεις ιστορίες αγάπης ανάμεσα σε Έλληνες και ξένους υπηκόους, τρεις διαφορετικές γενιές που προσπαθούν να διαχειριστούν μια ανηλεή και ανοικτίρμονα πραγματικότητα, με μοναδικό εργαλείο τον έρωτα. Κι όλα αυτά ξεδιπλώνονται σε μια Ελλάδα της οικονομικής και διαπροσωπικής κρίσης, των ζοφερών απολύσεων, του εργασιακού αδιέξοδου, του αιώνιου μεταναστευτικού προβλήματος, του άκρατου φασισμού, του οικονομικού μαρασμού (!) Αγάπη, δράμα, βία, αδιέξοδο… Συνθήκες, καταστάσεις και γεγονότα που εκτυλίσσονται στο φόντο της σύγχρονης και άλλοτε περήφανης Ελλάδας!
Και το ερώτημα που προκύπτει μέσα απ αυτή την ερωτική τριλογία και τις θιγόμενες κοινωνικο-πολιτικές συγκυρίες των ημερών, είναι το εξής απλό: Μπορεί ο έρωτας και η αγάπη ν` αλλάξουν τον κόσμο; Κι αν μπορούν, γιατί ο κόσμος δεν αλλάζει ποτέ; Αλήθεια, από τότε που συστήθηκα με τον εαυτό μου, για ένα πράγμα διερωτώμαι συνεχώς: Ποιος Θεός έπλασε τον κόσμο δίνοντάς του ένα τόσο άσχημο πρόσωπο; Δεν έχω λάβει απάντηση έως τώρα. Μάλλον κανένας Θεός. Ποτέ δε φταίει ο Θεός, άλλωστε, για τις επιλογές των ανθρώπων. Επιλογές ναι… αυτό είναι ο κόσμος! Ένα σύνολο επιλογών από ανθρώπους για ανθρώπους.
Κι έχεις κι εσύ άνθρωπε το μερίδιο της επιλογής σου. Άλλωστε είσαι αναπόσπαστο μέρος του συνόλου. Τι κάνεις κάθε φορά που συναντάς την αδικία; Τι κάνεις κάθε φορά που γίνεσαι μάρτυρας βίας; Τι κάνεις κάθε φορά, όταν βάζοντας το μανδύα του ψηφοφόρου καλείσαι ν΄ αποφασίσεις για το μέλλον σου; Τι κάνεις όταν στα δύσκολα έρχεσαι αντιμέτωπος με τον εαυτό σου; Τι κάνεις, εν τέλει, για ν αλλάξεις πρώτα εσένα κι ύστερα τον κόσμο; Τίποτα…
Αν θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει με μια λέξη την ταινία του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, αυτή θα ήταν: Έμπνευση! Ναι, έμπνευση! Παρακολουθώντας από την αρχή ως το τέλος το σενάριο και την πλοκή του έργου, μπορείς κάλλιστα να διαπιστώσεις ότι μέσα στα ενδότερα της ψυχής σου πραγματοποιείται μια αστείρευτη εναλλαγή συναισθημάτων, που αφενός σε κατακλύζουν και αφετέρου υπερνικούν την κάθε μάταιη προσπάθεια που καταβάλλεις για να συγκρατήσεις το δάκρυ σου. Γίνεσαι νοερά κοινωνός του ανθρώπινου πόνου, του αδιεξόδου, της απόγνωσης, της αδικίας… Κάποιες φορές πάλι, πιάνεις τον εαυτό σου να ξεχειλίζει από θυμό, αγανάκτηση και απορία… Αναρωτιέσαι γι` ακόμα μια φορά σε ποια κοινωνία ζεις, σε ποιο κόσμο εναποθέτεις το τελευταίο ψήγμα ελπίδας σου για ένα ομορφότερο αύριο… Σίγουρα σ έναν άλλο κόσμο!
Βία! Βία παντού! Φασισμός. Αίμα. Σκοτάδι. Έξαρση μίσους, αδικίας και πόνου. Σε πνίγει η εικόνα της αδικίας. Σου καίει τα σωθικά. Θέλεις σαν τρελός να μπεις μέσα στην οθόνη να σταματήσεις το κακό! Μα δεν μπορείς… Είναι μόνο μια οθόνη λες… Όχι, είναι η ίδια η ζωή! Έτσι είναι η ζωή. Αυτή είναι η πραγματικότητα που κάποιοι επέλεξαν για λογαριασμό δικό σου, δικό μου, δικό μας… Εξακολουθείς να θυμώνεις, αλλά και πάλι δε μπορείς να εκτονωθείς. Μονάχα λυπάσαι, δακρύζεις, πονάς, σκέφτεσαι… Κι ύστερα ψάχνεις το γιατί. Και το ανακαλύπτεις. Δε γίνεται! Δε μπορεί! Το λες και το ξαναλές μέσα σου: Κανείς δεν έχει δύναμη πάνω σε κανέναν, αν δε βρει την πόρτα ανοιχτή! Κι εκεί έξω, οι πόρτες του μίσους είναι πολλές κι είναι ακόμα ανοιχτές! Είναι στο χέρι σου αν θα μπεις μέσα ή αν θα τις αγνοήσεις…
Και συνεχίζεις να παρακολουθείς με το ίδιο άσβεστο ενδιαφέρον τη διαδοχική πλοκή και αλληλουχία των γεγονότων, που είπαμε… γνωρίζεις πολύ καλά ότι διαδραματίζονται και στην πραγματική ζωή. Σοκάρεσαι, ακόμα, ωστόσο… Γιατί σοκάρεσαι; Γιατί επιμένεις πεισματικά να φοράς τις παρωπίδες σου και να κλείνεσαι στο δικό σου μικρόκοσμο; Ξέρεις… αυτό τον κόσμο των περιορισμένων τετραγωνικών! Και μπορεί να μην πηγαίνεις εσύ στην πραγματικότητα, γιατί ίσως κάπου μέσα σου φοβάσαι ότι θα κάνεις προβολή του εαυτού σου, ωστόσο έρχεται η πραγματικότητα σε σένα κι αν μη τι άλλο σε ενεργοποιεί. Σε συγκινεί! Κι αυτό είναι κάτι! Είναι η αρχή… Κι έτσι από απλός θεατής γίνεσαι ένας “πλουσιότερος” θεατής, όχι όμως σε λεφτά, σε κάτι πιο πολύτιμο: σε εμπειρία, σε γνώση, σε δύναμη…!
Είναι η πρώτη φορά στον κινηματογράφο, που αισθάνομαι πελώρια κύματα κοινωνικών και ανθρωπιστικών μηνυμάτων να «αιωρούνται» τόσο κομψά και περίτεχνα πάνω από το κοινό, μέσα από τη συνθήκη που διαμορφώνει το γεγονός και που εν τέλει συνθέτει την πολύπλευρη εμπειρία. Όχι, δεν είμαι σε καμία περίπτωση κριτικός… Ένας ευαίσθητος και ονειροπόλος άνθρωπος μόνο, που αναγνωρίζει την αξία, τη δύναμη και τη διδακτική όψη ενός σεναρίου, μέσα από τη θέαση μιας ειλικρινά απολαυστικής ταινίας!
Κλείνοντας, δε θα μπορούσα να μην αναφερθώ στον πανέμορφο μύθο του “Έρωτα και της Ψυχής”, που αποτέλεσε τον κεντρικό κορμό της ταινίας και το βασικότερο μήνυμα του Χριστόφορου Παπακαλιάτη προς το θεατή, καθ’ όλη τη διάρκεια της πλοκής. Έρως και Ψυχή… Μύθος ή πραγματικότητα τελικά; Μάλλον και τα δύο. Έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες, τόσο στο μυθοπλασματικό, όσο και τον πραγματικό κόσμο. Ίσως κανείς δε μπορεί να τις αγνοήσει… Ευτυχώς δηλαδή… Ειδάλλως η ζωή δε θα είχε κανένα απολύτως νόημα. Διότι, όταν ο έρως και η ψυχή συναντώνται, τότε ναι! Δημιουργείται μεμιάς το εφαλτήριο για την ευόδωση της πολυπόθητης αλλαγής….
Ξέρεις… όλοι λένε ότι η ζωή δεν είναι εύκολη… Φυσικά! Ποιος είπε το αντίθετο; Ποιος είπε ότι είναι στρωμένη με ροδοπέταλα; Ποιος είπε άνθρωπε ότι δεν πονάς; Ότι δεν υποφέρεις; Δεν σκέφτηκε κανείς, ωστόσο, να πει και κυρίως να εννοεί, ότι κάθε φορά που υψώνεται μπροστά σου ακόμα ένα εμπόδιο, ένα αγκάθι, μια κοινωνικο-πολιτική αντιξοότητα, κάθε φορά που εξαντλείς όλα τα αποθέματα της ψυχικής σου δύναμης και αντοχής, τότε, λοιπόν, δεν έχεις παρά ν’ ανοίξεις διάπλατα την πόρτα στον έρωτα και την ψυχή… Τόσο απλό, μα και τόσο σύνθετο, δυστυχώς, αφού τα θηρία της καθημερινότητας, που ονομάζονται άγχος, φτώχεια, βία, πολιτική, κρίση, καραδοκούν να σε κατασπαράξουν… Μην υποκύψεις… Κλείσε αυτές τις κρύες και σκοτεινές πόρτες και άνοιξε τις άλλες, τις φωτεινές, τις μεγάλες…
Τις πόρτες των πανανθρώπινων αξιών, των γνώσεων, των ιδεών… τις πόρτες που οδηγούν στην αληθινή δύναμη!
Γίνομαι μήπως πολύ ρομαντική; Δεν πειράζει! Καλύτερα…
Νεκταρία Λυμπέρη
Δημοσιογράφος
